International news and events
isingizwe benitha · July 6, 2025
Ku wa 7 Nyakanga 2025, ingabo za Isirayeli zatangaje ko abasirikare batanu bishwe, abandi 14 bagakomereka mu gitero cyabereye i Beit Hanoun mu majyaruguru ya Gaza, bikekwa ko batezwe ibiturika ku muhanda. Ku ruhande rwa Palestine, abantu 18 bishwe mu bitero by’indege za Isirayeli mu duce twa Khan Younis na Nuseirat. Intambara ikomeje guteza umubabaro ukomeye ku basirikare no ku basivile, mu gihe ibikorwa by’ubuvuzi i Gaza bikomeje guhungabana.
Imyuzure ikomeye yabaye muri Texas yo hagati yahitanye abantu barenga 100, abandi benshi baburirwa irengero, by’umwihariko mu Karere ka Kerr aho amazi yatwaye ikigo cy’abakobwa. Ibikorwa byo gutabara no gushakisha birakomeje nubwo bigoranye n’imvura ikomeje kugwa. Guverineri Greg Abbott yatangaje ko Leta izakomeza ubutabazi kugeza igihe umuntu wa nyuma abonywe.
Umugabo w’imyaka 28 wo mu Buhinde yagiye kwa muganga ashaka kwivuza ibibazo by’igitsina, ariko abaganga bamukuramo igitsina cyose batamubwiye cyangwa ngo bemererwe. Yahise atanga ikirego ku bw’akarengane kandi ubuzima bwe bwahindutse cyane. Ubuyobozi bw’ibitaro ntiburatanga ibisobanuro, kandi harasabwa iperereza ryimbitse ku byabaye.
Abaturage bo muri Texas bibasiwe n’imyuzure ikabije yatewe n’imvura nyinshi ku wa Gatanu, tariki ya 4 Nyakanga 2025, cyane cyane ku nkengero z’uruzi rwa Guadalupe. Amazi yasenye amazu n’imihanda, bamwe bakaba bari guhunga cyangwa baburiwe irengero. Inzego z’ubutabazi zahise zishyiraho gahunda yo kwimura abaturage no kubaha aho bahungira, hakoreshejwe indege, ubwato n’ibikoresho by’ingenzi. Ikigo cy’iteganyagihe cyatanze impuruza mbere y’igihe, gisaba abaturage gukurikiza amabwiriza yo kwirinda impanuka n’urupfu.
Mu Texas, imyuzure yatewe n’imvura idasanzwe ku ya 4 Nyakanga 2025 yahitanye abantu barenga 50, abandi barenga 30 bakaba baracyaburirwa irengero. Iyi myuzure yahitanye abana benshi, abayobozi b’inkambi z’imyidagaduro n’abaturage basanzwe, aho Camp Mystic, ikigo cyakira abana, cyahuye n’akaga gakomeye. Amazi yarenze ku migezi, asenya inzu n’imihanda, bigatuma ibikorwa by’ubutabazi bikomera.
David Mabuza, wahoze ari Visi Perezida wa Afurika y’Epfo, yapfuye afite imyaka 64 ku wa 3 Nyakanga 2025. Yari azwi ku izina rya “The Cat” kubera ubushishozi bwe no guhuza impande zishyamirana muri politiki. Yabaye Minisitiri wa Mpumalanga mbere yo kuba Visi Perezida. Urupfu rwe rusize icyuho mu bayobozi bafite uburambe mu ishyaka ANC, kandi azahora yibukwa nk’umuyobozi w’intwari waharaniraga iterambere n’ubumwe bw’igihugu.
Ferry y’irihariye KMP Tunu Pratama Jaya yirahamwe hafi ya Bali, abantu 31 barokotse abandi 30 bagishakishwa, mu gihe ibikorwa by’ubutabazi bikomeje.
Mu majyepfo y’Ubuyapani habaye umutingito wa magnitudo 5.5 ku wa 3 Nyakanga 2025 mu kirwa cya Tokara, iminsi ibiri mbere y’itariki ya 5 Nyakanga yahanuwe n’umuhanuzi Ryo Tatsuki ko hazabaho ibiza bikomeye. Nubwo byateje ubwoba n’impaka ku mbuga nkoranyambaga, abahanga n’inzego za leta bavuze ko nta gihamya ya siyansi ihuza uwo mutingito n’ubuhanuzi, basaba abaturage kugendera ku makuru yizewe no kwirinda ibihuha.
Perezida Donald Trump yatangaje ko Israel yemeye amasezerano mashya yo guhagarika intambara muri Gaza mu gihe cy’iminsi 60, nyuma y’ibiganiro byabaye hagati ya Amerika na Israel. Qatar na Misiri byahawe inshingano zo kugeza ayo masezerano kuri Hamas, isabwa kuyemera kugira ngo haboneke agahenge, nubwo nta gisubizo cya Hamas kiratangazwa.
Mu mujyi wa Uvira, umusirikare ufite ipeti rya Capitaine yarashe Lungele Mbiso, wari ushinzwe itumanaho wa Guverineri wa Kivu y’Amajyepfo, ahita apfa. Nyuma yo kurasa, uwo musirikare nawe yahise yicwa n’abaturage. Ibi byabaye nyuma y’uko Bukavu yafashwe n’inyeshyamba za AFC/M23, bigatuma ubutegetsi bwihindurira i Uvira, aho hakomeje iperereza ku byabaye.
Indege nyinshi z’Amerika zitwaye intwaro n’ibikoresho by’igisirikare zageze muri Isiraheli kugira ngo zishyigikire ibikorwa bya gisirikare by’Ingabo za Isiraheli (IDF) mu ntambara na Iran. Kugeza ubu indege 14 zarahageze, izindi 800 zagiye ziyongeraho mu bihe byashize.
Ibihugu bigize Ubumwe bw’u Burayi byahagurutse bisaba Amerika na Irani gukomeza ibiganiro aho gukoresha intambara, nyuma y’uko Irani yarashe drone y’Amerika. Ibyo bihugu byagaragaje ko bishyigikiye amasezerano ya nucléaire yo mu 2015, bavuga ko intambara ishobora guhungabanya umutekano w’akarere n’ubucuruzi mpuzamahanga.
Perezida w’Ubufaransa, Emmanuel Macron, yashimangiye ko Umuryango w’Ubumwe bw’Uburayi uhura n’abanzi benshi imbere n’inyuma, ibyo bikaba bishobora kuwugiraho ingaruka zikomeye. Mu ruzinduko rwe i Berlin, yashishikarije gushyiraho ingufu z’uburinzi mu matora y’Uburayi kandi yibukije ko hari abanyagihugu bugarijwe n’ibibazo by’imihindagurikire y’ikirere, abimukira n’ingaruka za COVID-19. Perezida w’Ubudage, Frank-Walter Steinmeier, yemeje ko hari ikibazo gikomeye cyo gukomeza ubumwe n’ubumwe bwa demokarasi mu Burayi.
Perezida wa Amerika, Donald Trump, yemeye umugambi w’ibanga wo kugaba igitero ku kigo cya nucléaire cya Iran, Fordow, ariko ntiyatanze itegeko rya nyuma. Ubutumwa bwe bwateye benshi impungenge, mu gihe indege n’intwaro ziremereye ziteguye kugaba igitero. Iran yavuze ko itazemera igitutu, naho ibihugu by’Uburayi n’abanyapolitiki bamwe ba Amerika basaba Trump gusuzuma ingaruka z’iki gikorwa ku mahoro mpuzamahanga.
Intambara imaze iminsi irindwi hagati ya Israel na Palestine yakajije umurego ubwo Iran yatangiraga igitero cyo kwihimura nyuma y’ibitero bya Israel ku bigo bya nucleaire bya Iran. Ibi byasize abantu barenga 200 bishwe muri Israel, naho Gaza hakomeje kuba ubuzima bukomeye ku basivile.
Perezida Trump yavuye mu nama ya G7 i Kananaskis ajya i Washington DC kubera intambara ikaze hagati ya Israel na Iran. Yahisemo gushyira imbere ibikorwa byo gukumira Iran kubona intwaro za kirimbuzi aho gushyigikira itangazo rya G7 risaba guhagarika imirwano. Mu mirwano, ibitero bya Israel byahitanye abantu barenga 224 muri Iran, mu gihe Iran yasubije ibitero muri Israel igahitana 24. Amerika yashyize ku murongo ingabo n’ubwirinzi bwo mu kirere mu karere, mu gihe ibihugu bya G7 n’U Bushinwa byasaba ibiganiro n’amahoro.
Umutingito wa magnitude 5.5 wabaye hafi y’inkombe za Peru washyize Lima mu kaga, uhitana umuntu umwe abandi batanu bagakomereka.
Mu imurikagurisha rya Paris Air Show, sosiyete z’Abadage, Diehl Defence na POLARIS, zasinyanye amasezerano yo gukora indege itagira umupilote izaba ifite ubushobozi bwo gutwara no kurasa misile za IRIS-T.
Minisitiri w’Intebe w’u Bwongereza Keir Starmer yatangaje ko intambara ishobora kwaguka nyuma y’ibitero Amerika yagabye kuri za sitasiyo za nucléaire za Iran. Yavuze ko u Bwongereza butabigizemo uruhare kandi bushyigikiye inzira y’ibiganiro. Iran yamaganye ibyo bitero, mu gihe u Bwongereza, Ubufaransa n’Ubudage basabye kwirinda gukaza intambara, Loni na IAEA na byo bigaragaza impungenge ku mutekano wa nucléaire n’izamuka ry’umwiryane.
Urupfu rwa Edgar Lungu rwabaye imbarutso y’ubushyamirane hagati ya Leta n’umuryango we, rugaragaza uko politiki ishobora gukomeza no mu bihe by’icyunamo.
Join thousands of readers across Rwanda and the world